Κομοτηνή: Κιβωτός προσφυγικού πολιτισμού

53

ΕΛΛΑΔΑ

Ελισάβετ Γιαλαντζή
Η Ελισάβετ Γιαλαντζή είναι φιλόλογος, αποσπασμένη στην Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής. Εκπονεί και υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου. Εργάζεται σε έναν ιδιαίτερο ιστορικό χώρο της πόλης μας, αν και κρυμμένο από την τριγύρω ανοικοδόμηση. Η ιστορία του Οθωμανικού αυτού κτιρίου, του Ιμαρέτ οδηγεί τον επισκέπτη στο 14ο αιώνα.
Ήταν στα 1365-1370 όταν ο Γαζή Εβρενός κατέκτησε την περιοχή και έχτισε ένα ορατό κέντρο της εξουσίας του. «Ήταν ο χώρος οίκησης, η κατοικία του, ο χώρος φιλοξενίας στρατηγών, επιτελικών του και όσο εκείνος συνέχιζε την επέλαση του στα δυτικά αυτό έγινε Ιμαρέτ , χώρος σίτισης των φτωχότερων γι αυτό και η λέξη μεταφράζεται ως φτωχοκομείο και ως φτωχοτροφείο» δηλώνει η κα Γιαλαντζή.
Όπως ο τόπος, έτσι και το κτίριο μέσα από ποικίλες ταραχές και γεγονότα φτάνει στα 1913, οπότε και υπάρχει η εγκατάσταση των Βουλγάρων, οι οποίοι άφησαν τα ίχνη τους στην περιοχή. «Από το 1920 και πέρα στην Ελεύθερη πλέον Θράκη μένει το κτίριο ανυπεράσπιστο, αχρησιμοποίητο, ωστόσο, στα μέσα του 20ου αιώνα έρχονται επιχειρηματίες και στήνουν εργαστήρι παραγωγής ρεύματος και λειτουργεί έτσι μέχρι τα 1990 για λογαριασμό της ΔΕΗ, οπότε το ζητά ο Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής, Δαμασκηνός για να το κάνει εκκλησιαστικό μουσείο, κάτι το οποίο ολοκληρώθηκε το 1999.»
Το Ιμαρέτ μεταστεγάζει εκκλησιαστικούς θησαυρούς της οικείας Μητροπόλεως, της Περιφέρειας οι οποίοι είχαν συγκεντρωθεί από τον μακαριστό Μητροπολίτη Τιμόθεο και φυλάγονταν σε αίθουσες της Μητροπόλεως. Με την αποκατάσταση του κτιρίου το 1999 ξεκινά να λειτουργεί ως εκκλησιαστικό μουσείο. «Κλείνουμε 20 χρόνια. Ο νυν Μητροπολίτης Παντελεήμων ενέταξε μετά από εργώδης προσπάθειες το έργο της αποκατάστασης του μνημείου, την συντήρηση εκ νέου των εκθεμάτων και την διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ΕΣΠΑ σε αγαστή συνεργασία με το δήμο και την εφορεία αρχαιοτήτων .» δηλώνει η κα Γιαλαντζή και σημειώνει ότι τα εκθέματα καλύπτουν ένα διάστημα από τον 19ο αιώνα έως τις αρχές του 20ου.
Η 3η αίθουσα που είναι τώρα ανοικτή φιλοξενεί προσφυγικά κειμήλια που δωρίθηκαν από τους πρόσφυγες στην Μητρόπολη . «Αυτή την στιγμή έχουν εκκενωθεί οι δύο αίθουσες, διότι έχει ξεκινήσει η συντήρησή τους , τα κειμήλια έχουν μεταφερθεί στο αρχαιολογικό μουσείο, εκεί συντηρούνται και φυλάγονται σε ανάλογες συνθήκες. Αυτή την στιγμή υπάρχουν στην 3η αίθουσα μόνο εκθέματα και αυτά σιγά σιγά θα μεταφερθούν για να συντηρηθούν» εξηγεί η δραστήρια φιλόλογος και αναφέρει πως κατά κύριο λόγο είναι εικόνες. Εικόνες που έφεραν οι πρόσφυγες από το 1914, αλλά και με τον ξεριζωμό του 22. Σταυροί, εικόνες, ευαγγέλια, που τα εμπιστεύτηκαν στην Μητρόπολη. Κειμήλια από την Ανατολική Ρωμυλία, την Ανατολική Θράκη, τον Πόντο, την Καππαδοκία … «από όλες τις χαμένες πατρίδες» δηλώνει και σημειώνει ότι αποτυπώνεται στην αίθουσα αυτή όλη η νεότερη ιστορία.
Φώτο: Η κα Ελισάβετ Γιαλαντζή- στιγμιότυπα από το Ιμαρέτ ρεπορτάζ-κείμενο-φωτογραφίες: Μαρία Νικολάουwww.ert.gr